1 – Biomimicry Nedir?

biomimicry anlamı
Biomimicry Nedir?

Biomimicry nedir?

İnsan doğanın bir parçasıdır. Var olduğu günden bu yana doğada karşılaştığı her türlü problemin çözümünü yine doğada bulmuştur. Çünkü doğanın düzeni milyonlarca yıldır kendi kendine kusursuz bir şekilde işlemektedir. Doğanın bu işleyişini örnek alarak, karşılaşılan sorunlara sürdürülebilir çözümler arayan inovasyonel bir yaklaşımın adıdır “Biyomimicry”.

“Biyomimicry, yaşamın dehasının bilinçli öykünmesidir.”
Janine Benyus

Janine Benyus

2 – Doğadan İlham Alınan (Biomimicry) Buluşlar:

Cırt Cırt (Velcro)

biomimicry

1941 yılında Alpler’deki avcılık gezisi dönüşü İsviçreli mühendis George de Mestral köpeğinin tüylerinin ve kendi üstünün dulavrat otu ile kaplandığını fark eder. Bu otlardan bir tanesini mikroskopla inceleyen Mestral, kürklere ve çoraplara kolayca takılan basit bir kanca tasarımı keşfeder. Yıllarca üzerinde çalıştıktan sonra ise bugün cırt (ya da cırt cırtlı bant) olarak bildiğimiz keşfe imza atar ve Eylül 1955’te buluşunun patentini alır.

Tümsek Çiy Toplama Şişesi

Dünyanın en kurak yaşam alanlarından biri olan Namibya Çölü’nde bulunan, Namibya böceği olarak da bilinen siyah böcekler, vücutlarının arka kısmını yukarıya doğru kaldırarak kabuğuna çarpan su damlalarını yakalar ve pozisyonu gereği damlalar ağzına doğru akar. Namibya böceklerinin sahip olduğu bu muhteşem özellik ile zorlu çöl şartlarında hayatta kalmaları Seul Ulusal Teknoloji Üniversitesi’nden  Pak Kitae‘in ilgisini çekmiştir. Geliştirdiği ve “Çiy Bankası” (Dew Bank)  adını verdiği su şişesiyle temiz içme suyuna erişimi olmayan milyonlarca insana yardım etmiştir. Şişenin çıkıntılı paslanmaz çelik kubbesi sabahları havadan daha soğuk hale gelerek, üzerinden kayan çiy tanelerini tabanını çevreleyen kanala aktararak burada birikmesini sağlamaktadır. Namibya böceği bu özelliği ile her gün vücut ağırlığının % 40’ını karşılayacak kadar su toplayabilir. Tümsek çiy toplama şişesi ile en az bir bardak susuzluk için yeterli miktarda su biriktirilebileceği öne sürülmektedir. Çiy bankası ayrıca 2010 yılında IDEA Design Awards’da tasarımcısına bronz ödül kazandırmıştır.

Yarasalar ve Karanlık

Ultracane isimli baston, Leeds Üniversitesi’nden bir grup araştırmacının 1998 yılında kurdukları bir şirket tarafından üretilmiştir. Bu ürün yarasaların tamamen karanlık ortamlarda bile en küçük nesnelerden kaçmak ve kendi yollarını bulabilmek için sesin yankılanma özelliğini kullanmasından ilham alınarak üretilmiştir. Çalışma prensibi, kullanan kişilerin önlerindeki engelleri bulabilmesi için bastonun ses dalgaları üretmesine dayanmaktadır. Bu özellik sayesinde birçok görme engelli insanın hayatını kolaylaştıran bu baston üretilmiştir.

Kovan Aklı Peteği Yönetir

biomimicry

Elektrik şebekesi gibi insan üretimi ve karmaşık altyapıya sahip sistemlerin sorunu, çeşitli parçaların birbiriyle konuşlanamaması ve etkileşime geçememesidir. Bu tip örgü benzeri sistemlerdeki tekil bileşenler, şebekenin tamamını tek bir anda göremez. Regen Energy, hiçbir parçası birbiriyle etkileşime geçmediği için bir şirketin tüm gücünü emen alet ve makinelerini, elektriğin maliyetli ya da daha da kötüsü güvenilmez bir enerji kaynağına dönüştüğü pik anlarında yükü dengeleyebilen bir ağa dönüştürür. Dolayısıyla şirketin alet ve makinelerinin her biri tıpkı kovandaki her arının senkronize olması gibi birbirleriyle kablosuz iletişim kurarak verimliliği en üst düzeye çıkaran birer kontrol noktasına dönüşmüştür.

Gecko Kertenkelesi

Gecko kertenkelesi ayaklarının altında bulunan mikro yapıların (seta), binlerce dallanmış nano yapılardan (spatül) meydana gelen hiyerarşik yapı sayesinde tutunduğu yüzeye kuru adhezyon ile tutunarak kendi ağırlıklarını rahat şekilde taşırlar. Spatüller, Van der Waals bağları sayesinde Gecko’ nun ayakları ile tırmandığı yüzey arasındaki tutunmayı sağlamaktadır. Bu kuvvet çok zayıftır fakat bu kuvvet binlerce spatül sayısıyla çarpıldığı zaman ortaya çıkan sonuç, Gecko’nun ağırlığını taşıyabilecek, ona hız ve manevra yeteneği verebilecek bir büyüklüktedir. Bu sayede Gecko, herhangi bir kimyasal salgıya ihtiyaç duymaksızın yatay ve dikey her türlü yüzeyde, kuru ve güçlü bir tutuş sergilemektedir. Gecko ayağının yapısından ilham alan bilim insanları, bu ayak yapısını kopyalamayı başarmıştır.

  • -Stanford Üniversitesi’nde koşan, tırmanan, uçan robotlar üzerine çalışmaları olan Mark Katkosky ve öğrencileri, duvara tırmanabilen, Gecko’ya benzeyen, Stickybot III isminde bir robot tasarlamıştır. Başka bir çalışmada da, yaklaşık 70 kg ağırlığındaki bir insanın dış yüzeyi cam olan bir binaya tırmanabileceği giyilebilir bir aparat geliştirilmiştir.
  • -Massachusetts Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı da Gecko’nun bu özelliğini ticari ürüne dönüştürerek, GeckSkin adını verdikleri teknoloji ile yaklaşık 320 kg’lık yükü taşıyabilen yapışkan bant geliştirmiştir. Bu bant aynı zamanda da yapıştığı yerden hiç iz bırakmadan çıkarılabilmektedir.
  • -Vibram adlı ayakkabı firması ise, Gecko’ dan esinlenerek 5 parmaklı trekking ayakkabısını üretmiştir.

Mercedence ve Sandık Balığı

biomimicry

2005 yılında, Washington Daimler Chrysler İnovasyon Sempozyumu’nda Mercedes, tuhaf görünen, küçük ve keskin detaylara sahip bir otomobil tanıtmıştır. Biyonik olarak adlandırdıkları bu otomobil, geleneksel tasarımlardan farklı olarak doğadan ilham alarak üretilmiştir. Mercedes bu tasarımı şöyle açıklamıştır: “Mühendisler ilk kez, sadece detay özelliklerinde değil, aynı zamanda genel yapıda da aerodinamik olarak verimli, güvenli, konforlu ve çevreye uyumlu özel bir rol model aradı. Bu rol modeli de sandık balığında buldu. Çünkü sandık balığı diğer ince balıkların aksine otomobile benzeyen iri gövde yapısı ile şaşırtıcı derece aerodinamik ve hidrodinamik özellikler sergilemektedir ”.

Galapagos Türü Köpekbalığı

Galapagos cinsi köpek balığının derisinde hiçbir kötü bakteri, kir veya deniz kabuklusu bulunmamaktadır. Ve tüm bunlardan korunmak için herhangi bir kimyasal salgı salgılamaz. Galapagosu bu zararlılardan koruyan, derisinin sahip olduğu özel şeritlerdir. Bu özel şeritlerin dizilimi, balığın derisine antibakteriyel özellik kazandırarak zararlı maddelerin yapışmasını engeller. Sharklet Technologies isimli firma galapagosun deri şeritlerden ilham alarak antibakteriyel kaplama malzemeleri üretmiştir.

Geçmişten günümüze kadar süregelen insanların doğaya karşı merak duygusu doğadan bir şekilde faydalanma isteği hep var olmuştur. Bu faydalanma isteği çoğu zaman doğayı kötü etkilese de insanlar için büyük kazançlar sağlamıştır. Doğanın her türlü gereçlerinden yararlanan insan, ona zarar vermeden de yararlanmanın bir yolunu bulmuştur (biomimicry). Sadece gözlemleyerek doğanın bizim için sunduklarından yararlanmıştır. Sürdürülebilir tasarım alanında önemli çalışmalara imza atan sosyolog Leyla Acaroğlu ’nun dediği gibi: “Tıpkı biz insanların onu, yine insanın ihtiyaçlarını ve faydasını gözeterek tasarladığı gibi, bizi tasarlayan bir dünyada yaşıyoruz.”

Diğer yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynakça;

Kaynakça[1]

[2]Genç, M. (2013). Doğa, Sanat ve Biyomimetik Bilim, Sanatta Yeterlik Çalışması Raporu, Ankara.

Kaynakça[3]

Kaynakça[4]

Kaynakça[5]