Radyo dalgaları ya da diğer bir adıyla radyo sinyalleri, elektromanyetik spektrumda ışıktan daha uzun dalga boylarına sahip, bir tür elektromanyetik radyasyondur. Tüm elektromanyetik dalgalar gibi bir vakumdaki radyo dalgaları da ışık hızında ve Dünya atmosferine yakın ancak biraz daha düşük hızda hareket eder. Radyo dalgaları, zamanla değişen elektrik akımları gibi hızlanan yüklü parçacıklar tarafından üretilir. Doğal olarak oluşan radyo dalgaları şimşek ve astronomik nesneler tarafından yayılır.

Radyo sinyalleri çok çeşitli görevler için kullanılır. Radyo yayınlarını taşımak, astronotlara sinyal göndermek, wi-fi bağlantıları kurmak, hücresel iletişim ve daha pek çok uygulama için kullanılır. Radyo teleskopları da bu radyo sinyallerini tıpkı optik teleskopların görünür ışığı toplaması, bir odak noktasına getirmesi, yükseltmesi ve çeşitli cihazlarla analiz için uygun hale getirmesi gibi zayıf radyo ışığı dalgalarını toplar. Sonrasında onu bir odak noktasına getirir, güçlendirir ve analiz için kullanılabilir bir hale getirir. Yıldızlardan, galaksilerden, kara deliklerden ve diğer astronomik nesnelerden doğal yollarla meydana getirilen radyo ışığını incelemek için radyo teleskoplarını kullanırız. 

Radyo teleskoplarına gelen bu radyo sinyallerinin kaynağını nasıl bulabiliriz? 

British Columbia Üniversitesi’nden bilim insanları, CHIME (Kanada Hidrojen Yoğunluğu Haritalama Deneyi) isimli interferometrik radyo teleskobu ile, galaksinin 1,5 milyar ışık yılı ötesinden gelen 13 adet hızlı radyo dalgasının meydana getirdiği patlamaları tespit ettiklerini açıkladılar. Kaynağı belirsiz bu radyo dalgası patlamalarının yalnızca birinin tekrarladığı belirtildiği açıklama ise gök bilimi dünyasını heyecanlandırmıştır. Aynı zamanda bilim tarihinde bugüne kadar keşfedilen tekrarlı hızlı radyo dalgası patlaması sayısı ikiye çıkmıştır. ‘’Nature’’ dergisinde yayınlanan iki makaleden birinde belirtildiğine göre iki tekrarlı radyo sinyalinin bulunması onların varlığını kanıtlıyor ve insanlığın muhtemelen uzayın derinliklerinden gelen daha fazla tekrarlı radyo sinyali bulabileceğini gösteriyor. Radyo sinyallerinin kaynağı ile ilgili net bir açıklama bulunmuyor. Ancak yaygın olarak kabul gören görüşlerden biri, kara deliklerle çarpışıp yok olan yıldızların yarattığı enerji patlamaları sonucunda bu tür radyo dalgalarının yayılabileceğidir. Yine de bu durumun tekrar eden patlamaları açıklamakta biraz zayıf kaldığı söyleniyor. 

radyo dalgaları

Peki, radyo dalgaları kaynağı ne?

On yıllarca, gökbilimciler çok sayıda aday sinyal tespit ettiler. Bazılarının kozmosa radyo dalgaları ışınlayan, hızla dönen ölü yıldız cesetleri olan pulsarlar gibi daha önce bilinmeyen astronomik kaynaklardan geldiği ortaya çıktı. Bilinen ilk hızlı radyo patlamaları -ki hala gizemini koruyan patlamalar- başlangıçta yapay sinyaller gibi görünüyorlardı. Daha az enerjik radyo emisyonu patlamaları olan ve adına peryton denilen sinyallerin kökeni bilim adamları tarafından mikrodalga fırın olarak belirlendi. Fakat radyo sinyallerine birçok şey sebep olabilir; henüz tamamlanmamış bir uydu, tepede seyahat eden bir uçak, teleskobun görüş hattına yakın yerde bulunan bir verici veya belki daha da sıradan bir şey, yakındaki bir binada veya yoldan geçen bir arabadaki hatalı elektronik cihazlar gibi. Yani radyo sinyallerinin kaynağı hala kesinleşmiş değil.