Süpernova denilince zihinde, uzay gemilerini patlatan kocaman yıldızlar, parıldayan bir disk ve bolca ışık canlanmaktadır. Ayrıca bir süpernovaya şahit olmak için ya zaman yolcusu ya da 400 küsür yaşında olmak gerekmektedir. Ancak bir süpernovayı görmemek çok da kötü değildir. Çünkü bu olay aslında yıldızın çok büyük bir enerjisini dışa vuruşundan kaynaklanmaktadır. Üstelik Güneş sistemimize yakın olacak bir olay hayatlarımızı ciddi bir şekilde etkileyecektir. Astronomi dünyasına bakıldığında ise en son kaydedilen süpernova 2016 yılında 3,600,000,000 ışık yılı uzaklıktaki bir patlamaydı. Gözle görülemeyecek kadar uzaktı.

Bu kadar az oluşan hatta Güneş Sistemi’ne yakın olmasının getireceği zararlardan dolayı bilim insanlarının uzakta gerçekleşmesini istediği bu olay yalnızca teleskoplarla mı gözlemlenebilmektedir? 

 Hayır. Bahsedilen enerji çeşitli dalga boylarında uzayda yayılmaktadır. Bu şekilde diğer cisimlerle etkileşime girmektedir. Böylece, bilim insanları da  farklı araçlarla bu sinyalleri yakalayabilmektedirler. Ancak bu sinyalleri yalnızca insanlar değil ağaçlar da yakalayabilmektedirler. 2012 de Nature dergisinde yayınlanan bir makalede hem ağaçlardaki hem de kutuplardaki karbon-14 radyokarbonu kullanılarak  süpernovalar hakkında yeni bir çalışma gerçekleştirildi. Karbon-14 ün özelliği ise Dünya üzerinde çok nadir bulunan bir karbon izotopu olmasıdır. Bu nedenle bunların uzaydan geldikleri gösterilmiş oldu. 

Neden süpernova ama Güneş rüzgarları veya başka bir şey değil?

Bahsedildiği üzere süpernovalar çok yüksek enerjiler yaymaktadırlar. Üstelik bu enerji Güneş’in tüm yaşamı boyunca üreteceği enerjiyle yarışabilecek düzeydedir. Bu ağaçlardan alınan örneklerde ise değişim  Güneş’in üretemeyeceği büyüklükte bir değişim sergilemektedir. Güneş hiç bu şekilde izler bırakamaz denilemez veya Dünya atmosferinden beklenemez ve Güneş Sistemi’nde bunu karşılayacak başka bir alternatifte bulunmamaktadır. Ayrıca ağaçların içerisinde bulunan halkalardan yaşlarının bulunabildiği gibi aynı şekilde bu karbon-14 izotoplarından ne zaman olduğu da bulunabilmektedir. Böylece tarihteki bilinen süpernovalarla karşılaştırıldığında zamanların uyuştuğu gözlemlenebilmektedir.

süpernova
Credit: ESA; Resimde gördüğünüz meşhur Yengeç Nebulası bir süpernova kalıntısı.

 Kasım 2020’de International Journal of Astrobiology’de yayınlanan bir başka makalede ise konu pek çok örneklerle kuvvetlendirilmiştir. 8 süpernova adayının incelendiği ve bunlardan özellikle dördünde beklenen etkilerin tam zamanlı eşleştiği gözlenmiştir. 

Diğer yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

YAZAR: Mustafa Gümüştaş

KAYNAKÇA*

KAYNAKÇA**

KAYNAKÇA***

KAYNAKÇA****